PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN PHÙ MỸ  CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG MẪU GIÁO MỸ THÀNH                       Độc lập  - Tự do – Hạnh phúc

 

BÀI TRUYỀN THÔNG

“Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong trường mầm non”

         

Trong bất cứ giai đoạn nào, thế hệ trẻ thơ là thế hệ tương lai của đất nước. Vì vậy, Bác Hồ đã có câu “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”. Đúng vậy! Trẻ em là những chủ nhân tương lai của đất nước không chỉ hôm qua, hôm nay và mai sau. Vì vậy, trẻ em luôn được xã hội quan tâm, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ. Tại lớp đào tạo cán bộ, giáo viên mẫu giáo năm 1965 Bác Hồ đã nói “Làm Mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ, muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ. Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bỉ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu. Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này cây non lớn lên mới được tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt". Đây cũng là một trong những mối quan tâm lớn của các nhà giáo dục là phát triển những phương pháp giúp trẻ nhỏ học tập có hiệu quả. Làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên không bị gò ép phù hợp với nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là “Học mà chơi, chơi mà học”. Dạy học là quá trình tương tác giữa cô và trẻ. Qua đó, cô có thể tìm ra những tri thức mới, các thói quen tư duy sáng tạo. Phát triển toàn diện các kỹ năng sống và những phẩm chất đạo đức phù hợp, giáo viên tìm ra phương pháp dạy ít hơn, trẻ được học nhiều hơn.

Bên cạnh đó, việc cho trẻ học theo cách lấy trẻ làm trung tâm góp phần giúp trẻ phát triển và hoàn thiện các quá trình tâm lý, nhận thức đặc biệt là cảm giác, tri
giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý. Ngoài ra, là giúp trẻ biết tên gọi, đặc điểm, cấu tạo, tính chất, công dụng, cách sử dụng và các mối quan hệ xảy ra giữa các hiện tượng mà trẻ được học và vừa được đóng vai và vừa học. Từ đó, trẻ có ý thức biết tự học tập, biết những kỹ năng lao động đơn giản cũng được hình thành. Chính vì vậy, sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ nhanh nhạy chính xác, những kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể và sinh động hẫp dẫn hơn.
Đồng thời nó góp phần quan trọng trong việc giáo dục tình cảm, thẫm mỹ, đạo đức cho trẻ, hình thành ở trẻ những cảm xúc tích cực và tích luỹ những tri thức những kinh nghiệm của cuộc sống, làm cơ sở để trẻ dễ dàng lĩnh hội nội dung giáo dục của các hoạt động vui chơi, học tập, lao động làm tiền đề giúp trẻ học tốt các môn học khác như: Văn học, toán, âm nhạc, tạo hình, hoạt động góc … chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 phổ thông. Như vậy, nếu không trang bị đầy đủ kinh nghiệm ở cấp học mầm non thì trẻ khó có khả năng thích ứng với những hoạt động mới, làm trẻ gặp nhiều khó khăn trong học tập ở những năm tiếp theo.

Thực hiện “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giúp cho giáo viên có thể tự điều chỉnh, hoàn thiện các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ hằng ngày ở trường thông qua các công văn số: 355/PGDĐT – MN ngày 11 tháng 09 năm 2017 của Phòng  giáo dục và đào tạo Phù Mỹ “V/v Hướng  dẫn  thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Mầm non năm học 2017 -2018”, hướng dẫn giáo dục trẻ vào việc tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm” Căn cứ Kế hoạch số 28/KH-PGDĐT-MN ngày 12 tháng 12 năm 2016 của Phòng giáo dục và đào tạo Phù Mỹ “V/v hướng dẫn nội dung xây dựng và triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”

Căn cứ tình hình thực tế của đơn vị trường trong đó có nhiệm vụ thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ và nhiệm vụ xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”.

Như vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viên. Quan điểm này định hướng cho giáo viên mầm non trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch giáo dục và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non. Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thúc đẩy khả năng phát triển tư duy cho trẻ và qua đó kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ. Mỗi trẻ có hoàn cảnh, cá thể khác nhau về thể chất, văn hóa, tâm lí. Do đó mỗi trẻ có cách học và chơi khác nhau nhưng chúng có thể thành công. Ở lứa tuổi này trẻ học bằng chơi, chơi bằng học.

Từ những cơ sở lí luận đã được nêu trên, tôi đã hiểu được mục đích yêu cầu, tầm quan trọng, tính cấp thiết của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với trẻ Mầm non nên tôi đã cố gắng tìm ra những giải pháp tốt nhất, phù hợp nhất với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để giúp trẻ học tốt, tạo cho trẻ sự hứng thú, tích cực, tham gia vào hoạt động đạt hiệu quả cao.

Tôi đã áp dụng giải pháp: Bố trí sắp xếp các góc hoạt động trong và ngoài lớp:

Trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, trẻ không cần phải duy chuyển hoặc đóng vai vì thế tôi suy nghĩ rất thận trọng về việc bố trí môi trường phù hợp với thực tế của lớp mình đang phụ trách. Tôi sắp xếp các góc linh hoạt có thể sắp xếp lại. Ví dụ: Để thay đổi sự tập trung của góc đóng vai từ trò chơi gia đình sang trò chơi bán hàng hoặc bác sĩ bằng cách di chuyển một số kệ để đồ chơi.

            Hoạt động vui chơi ở các góc là một hình thức hoạt động đặc biệt của trẻ mầm non, đó là lúc trẻ được thỏa mãn sở thích của mình, nhu cầu vui chơi, nhận thức và cảm nhận về thế giới xung quanh. Hoạt động vui chơi giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiến thức đã học, là nơi trải nghiệm, khám phá những cái mới và phát huy khả năng sáng tạo của trẻ. Vì vậy, việc sắp xếp, bố trí các góc chơi phù hợp, dễ nhìn, dễ tìm, dễ lấy rất là quan trọng. Tôi đã bố trí các góc trong lớp phù hợp như: Góc yên tĩnh xa góc ồn ào, tạo ranh giới các góc,…

          Ví dụ: Góc đóng vai và góc xây dựng tôi sắp xếp khu vực phía dưới lớp, gần nhau. Tạo sự liên kết các nhóm chơi ở trong hai góc, góc xây dựng tránh nơi đi lại. Góc sách và góc học tập tôi xếp ở nơi yên tĩnh.

Riêng góc xây dựng tôi ưu tiên không gian rộng, thuận tiện cho trẻ vận động…Góc đóng vai và xây dựng được bố trí cạnh nhau và tôi không phân vách vì tôi muốn tạo mối liên kết giữa hai góc để trẻ có thể giao lưu với nhau giữa hai nhóm.

 Góc nghệ thuật được bố trí cạnh cửa ra vào bên cạnh góc trưng bày sản phẩm của trẻ.

          Bên cạnh việc sắp xếp phù hợp, tôi còn tạo ranh giới giữa các hoạt động như: Tận dụng các giá đồ chơi tạo thành ranh giới giữa các góc, tạo không gian chơi cho trẻ sáng tạo chủ đề trẻ chơi. Ranh giới góc nghệ thuật tôi cũng áp dụng tương tự bằng giá đồ chơi trẻ có thể tận dụng mặt sau của giá đồ chơi để trưng bày sản phẩm, treo tranh…

          Khoảng rộng ở các góc cách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ hoạt động theo khả năng, hứng thú, sở thích riêng. Có chỗ cho hoạt động riêng và hoạt động cá nhân, có góc cố định, có góc di động hoặc thay đổi theo chủ đề.

        Qua cách bố trí, sắp đặt các mảng, các góc chơi hợp lý ở lớp mình tôi nhận thấy trẻ hoạt động tích cực hơn, có hiệu quả hơn. Trẻ được trao đổi, giao lưu với nhau mà không ảnh hưởng đến các góc khác. Trẻ có không gian riêng tư yên tĩnh để hoạt động một cách linh hoạt và phát huy hết tư duy, sự sáng tạo của trẻ. Để thỏa mãn nhu cầu chơi, kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ tôi không chỉ trang trí trong lớp học mà tôi còn trang trí khu vực hiên chơi, lan can, hiên sau, nhà vệ sinh….Bằng hình ảnh bắt mắt, phù hợp, như hình ảnh quy trình rửa tay, hình ảnh bé trai bé gái, và một số hình ảnh sinh động, ngộ nghĩnh khác.

Ví dụ: Ở góc học tập tôi chuẩn bị đồ dùng học liệu: chữ cái, số, hình ảnh lô tô theo từng chủ đề khác nhau để rời ở ngoài trong các hộp học liệu. Khi trẻ chơi tìm, nhận biết chữ cái trẻ có thể tìm chữ cái theo yêu cầu dính lên, cũng góc trang trí đó khi trẻ chơi phân nhóm đối tượng, đồ vật trẻ có thể gỡ chữ xuống và gắn hình ảnh đồ vật lên.

Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian trong lớp, ngoài hiên trước hiên sau, khu vực vệ sinh để phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động, sinh hoạt hằng ngày của trẻ để được xây dựng theo hướng lấy trẻ làm trung tâm nhằm mục đích phát triển toàn diện về: thể chất; trí tuệ; thẩm mĩ; đạo đức; xã hội. Thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo.

Góc thiên nhiên tôi đã tận dụng khoảng hiên ngoài lớp cho trẻ hoạt động thỏa mái tránh sự ồn ào cho các góc khác, tiện lợi cho trẻ khám phá, chăm sóc cây, hoa…..Từ cách trang trí đó mà trẻ lớp tôi hoạt động tích cực, hứng thú, say mê, không còn nhàm chán, dập khuôn, như trước nữa.

Qua thời gian sử dụng giải pháp này giúp trẻ tích lũy thêm kiến thức về tự nhiên về thế giới xung quanh mình qua đó trẻ biết yêu thiên nhiên và thích khám phá môi trường xung quanh bé qua hoạt động vừa học vừa chơi đạt hiệu quả cao.  Nhờ sử dụng giải pháp nêu trên giáo viên có kinh nghiệm, mạnh dạn tự tin hơn trong việc hình thành cho trẻ học và khám phá thế giới xung quanh. Từ đó, giáo viên có thời gian nghiên cứu tài liệu tổ chức tốt các môn học khác.

Mỹ Thành,  ngày 14 tháng 04  năm 2018

                                                                                             Người viết

 

                                                                                             Lê Thị Bích Hoa